| Ozon 25/2005
|
|
– Jacek, jesteś największym
politycznym łobuzem, ale w tej kampanii wolę mieć ciebie po swojej
stronie niż przeciwko mnie – tymi słowami Jarosław Kaczyński miał
zwrócić się do Jacka Kurskiego w trakcie formowania ekipy przygotowującej
kampanię wyborczą Prawa i Sprawiedliwości.
Dlaczego? Odpowiedź kryje się za kulisami kampanii wyborczej.
39-letniemu Kurskiemu bracia Kaczyńscy powierzyli najbardziej
odpowiedzialne zadanie wyborczego wyścigu – opracowanie kampanii
medialnej i czuwanie nad nią. I nawet jeśli sam nie był autorem
wszystkich pomysłów na wyborcze spoty, to jego „duch” unosił
się nad każdym z nich. A chodzi o szczególny rodzaj ujęcia politycznej
reklamy, który Jan Lityński przyrównuje nawet do mechanizmów
propagandowych III Rzeszy. Inni – bardziej przychylni Kurskiemu
– mówią o politycznym reportażu, robiąc ukłon w stronę
dziennikarskiej przeszłości Kurskiego. Bo nie sposób zrozumieć jego twórczości,
nie pamiętając dziennikarskiej kariery gdańszczanina.
Jako dziennikarz wielkiej kariery nigdy nie zrobił, ale pozostawił za
sobą dwa dzieła, które pozostaną zapewne w historii polskiej żurnalistyki
– napisaną wspólnie z Piotrem Semką książkę „Lewy
czerwcowy” oraz dokumentalny film „Nocna zmiana”. Znany
był głównie z telewizji – pierwszy raz na poważnie zaistniał w
programie „Reflex”.
– Szczególnie ważne było wydanie „Refleksu”, w którym
pokazano Jerzego Urbana i Adama Michnika wychodzących razem z budynku
radiowej Trójki po programie Moniki Olejnik – wspomina Jacek Łęski,
były dziennikarz telewizyjny. Kamera sfilmowała Olejnik wsiadającą do
samochodu Urbana, potem zarejestrowała, jak auto zatrzymuje się
kilkadziesiąt metrów dalej i wsiada do niego Michnik. Cała trójka odjeżdża
razem. – Pokazanie tego w telewizji na początku lat 90. było
prawdziwym szokiem. Widzieliśmy, jak redaktor naczelny
„Wyborczej” biesiaduje z rzecznikiem PRL-owskich rządów
– wspomina Łęski.
Już wówczas celem Kurskiego staje się tropienie układu między częścią
obozu solidarnościowego a postkomunistami. Z czasem walka ze środowiskiem
solidarnościowej lewicy i liberałów staje się życiowym celem Jacka
Kurskiego. – Kurski jest chuliganem politycznym, który za cel obrał
sobie niszczenie naszego środowiska – mówi „Ozonowi”
Janusz Lewandowski, gdański liberał, dziś eurodeputowany PO. Apogeum
tej walki jest powstanie filmu „Nocna zmiana”, dokumentu
ujawniającego kulisy upadku rządu Jana Olszewskiego. Szczególnie
istotne było pokazanie w nim taśmy z nagrania narady zorganizowanej
przez Lecha Wałęsę, w trakcie której podjęto decyzję o przewrocie
czerwcowym.
OD WAŁĘSY DO OLSZEWSKIEGO
Film ukazuje Lecha Wałęsę jako głównego rozgrywającego upadek rządu
Olszewskiego. – Właśnie polityka Wałęsy jest moim największym
życiowym rozczarowaniem. Uważałem go kiedyś za największą nadzieję
dla Polski – przyznaje dziś Kurski. W peletonie życiowych zawodów
jest także pokaźne grono gdańskich liberałów, których teraz
najmocniej atakuje, a z którymi kiedyś był związany. Mało kto dziś
pamięta kampanię Komitetów Obywatelskich przy Lechu Wałęsie, pewnie
jeszcze mniej pamięta z niej Jacka Kurskiego. – Śpiewałem na
wyborczych wiecach Jana Krzysztofa Bieleckiego i Jacka Merkla –
wspomina Kurski.
W 1991 roku Kurski pracuje w telewizji. Z tego okresu zapamiętał głównie
rozmowę przedwyborczą z przedstawicielami postkomunistów. –
Prowadziłem wówczas kilka rozmów wyborczych. Szczególnie ostro
zaatakowałem Izabelę Sierakowską, Aleksandra Kwaśniewskiego i Włodzimierza
Cimoszewicza. Kilka dni później dostałem od Kwaśniewskiego list, w którym
dziękował mi za zaciekłość, dzięki której spodziewał się większej
konsolidacji swojego obozu. I chyba poskutkowało, bo postkomuniści osiągnęli
bardzo dobry wynik, myślę, że właśnie dzięki mnie – żartuje
dziś.
Inne kampanie Kurski ogląda już od zaplecza. W 1993 roku zgodził się
poprowadzić kampanię telewizyjną Porozumienia Centrum. Pokazał w niej
reklamówkę, w której Jan Lityński dwukrotnie oddaje głos w imiennym głosowaniu
podczas wyboru sędziego Trybunału Konstytucyjnego. – Lityński się
oburzył, podał mnie do sądu, ale przegrał ze mną proces, bo pokazałem
prawdę – wspomina Kurski. Kampanię PC przypłacił
siedmiotygodniowym zapaleniem opon mózgowych. Była ona jedną z
najbardziej agresywnych w roku 1993, a mimo to Porozumienie nie przekroczyło
pię-cioprocentowego progu i nie dostało się do Sejmu.
Udział Kurskiego w kolejnej kampanii znów nie zakończył się
najlepiej. W 1995 roku zaangażował się po stronie Hanny
Gronkiewicz-Waltz, ale szybko mu podziękowano. Jak sam dziś przyznaje,
próbował wspierać ówczesną prezes NBP wyłącznie jako PR-owiec, a
nie polityk. Bez wątpienia polityczne było natomiast jego zaangażowanie
w kampanię parlamentarną w 1997 roku. Jako rzecznik prasowy Ruchu
Odbudowy Polski był pewniakiem do prowadzenia kampanii ROP-u. Tym
bardziej że dał się poznać wcześniej jako organizator coniedzielnych
konferencji prasowych partii, wiedząc, że w weekendy mniej się dzieje,
zatem telewizje nie są tak wybredne w doborze tematów, gdyż muszą czymś
zapełnić dzienniki. Takim sposobem Jan Olszewski zaczął co tydzień gościć
w domach Polaków. Kurskiemu nie dane było jednak zostać szefem kampanii
ROP-u, gdyż wygryzł go z tej funkcji Andrzej Kieryłło.
KREOWANIE POLITYKI PRZEZ OBRAZ
Niezwykle istotne były dla Kurskiego wybory do Parlamentu
Europejskiego w 2004 roku. W tej kampanii był odpowiedzialny za medialny
przekaz Ligi Polskich Rodzin, z którą się sprzymierzył po nieudanej próbie
związku z PiS-em. To dziełem gdańszczanina był film krytykujący udział
Polski w konflikcie irackim. W reklamówce widzieliśmy polskich polityków
popierających wojnę w Iraku, w tym Jarosława Kaczyńskiego, przeplatane
krwawymi zdjęciami z Iraku. Na końcu pojawiał się Roman Giertych,
grzmiący z mównicy sejmowej: „Nam nie jest wszystko jedno”.
Problem polegał na tym, że Giertych nie wypowiedział tych słów w
trakcie debaty sejmowej na temat Iraku. Scena została dokręcona później,
a Giertych przemawiał do pustej sali. Reklamówka przez wielu uznawana
jest za mistrzostwo manipulacji.
Ten spot doskonale obrazuje cechę wspólną wielu wyborczych dzieł
Kurskiego – ciągłe balansowanie na cienkiej granicy prawdy i fałszu.
Granie emocjami i sugestywnym obrazem. – Nie jestem reżyserem filmów
fabularnych, fikcji. Mnie pociąga kreowanie polityki przez obraz. Wpływanie
nim na rzeczywistość – tłumaczy „Ozonowi”. Jego
zdaniem tylko spoty bazujące na materiałach telewizyjnych są dla
wyborcy autentyczne. Dlatego też na takim obrazie bazuje w swoich
klipach. Znajomi dodają, że jak nikt inny potrafi doskonale poruszać się
po telewizyjnych archiwach, wie, czego i gdzie szukać, i – co jest
niezwykle istotne – umie szybko to znaleźć.
Jacek Kurski mówi, że z LPR zerwał, kiedy Roman Giertych zlecił mu
nakręcenie reklamówki atakującej braci Kaczyńskich. – Jasne było,
że tego nie zrobię, skoro większość mojego politycznego życia spędziłem
w otoczeniu Jarosława i Lecha Kaczyńskich – wyjaśnia. W
rzeczywistości rozstał się z Ligą po konflikcie z jej pomorskim
liderem Robertem Strąkiem.
Startując w 2002 roku w wyborach samorządowych z poparciem LPR, Kurski
naraził się jednak liderom PiS-u. To wówczas Lech Kaczyński powiedział:
„W polityce są wartości graniczne, a Jacek Kurski je przekroczył.
Gdyby wszedł do sejmiku pomorskiego, oznaczałoby to, że w polityce każde
łajdactwo popłaca”. Trzy lata później w programie Tomasza Lisa
„Co z tą Polską?” Kaczyński przyznał jednak, że go poniosło
i nie miał wówczas racji. Było to już w czasie, gdy Kurski odpowiadał
za kampanię wizerunkową PiS-u.
Głównym celem ataków w tej kampanii stała się PO. Nie jest
przypadkiem, że Kurski bezpłatnie przekazał Telewizji Trwam prawa do
filmu „Nocna zmiana”, gdzie jednym ze znaczących uczestników
narady decydującej o obaleniu rządu Olszewskiego był Donald Tusk (film
ukazał się też jako dodatek do „Naszego Dziennika”).
„WINOWAJCA” SUKCESU
Rafał Ziemkiewicz uważa, że efektem kierowanej przez Kurskiego
kampanii medialnej PiS-u było to, iż obie zwycięskie partie osiągnęły
poparcie poniżej 30 proc., natomiast zyskali postkomuniści. W rozmowie z
„Ozonem” Ziemkiewicz wyjaśnia, że atak na PO spowodował
rozczarowanie wielu Polaków, którzy widząc, jak partie prawicowe żrą
się między sobą, w ogóle zrezygnowali z pójścia do wyborów. W
efekcie wzrosło znaczenie stabilnego elektoratu SLD, który uzyskał
ponad 11 proc., a PiS i PO nie zdobyły większości konstytucyjnej.
Jak podkreśla osoba z najwyższego kierownictwa PiS, Kurski cieszy się
ogromnym zaufaniem Jarosława Kaczyńskiego, który jednak, choć ceni go
za talent i umiejętności, kilkakrotnie ingerował w prowadzenie kampanii
wizerunkowej. Prezes PiS-u nie zgodził się na przykład na nakręcenie
reklamówki pokazującej suto zastawione stoły na imieninach Lecha Wałęsy
i biesiadujących tam polityków przeplatane zdjęciami głodujących
Polaków. Kaczyński, który w dniu imprezy u Wałęsów świętował z
bratem urodziny, „skromnie” wyprawione w gdańskiej Hali
Oliwii, miał na reklamówce podkreślić ową niestosowność zachowania
prezydenckich gości.
Generalnie jednak Jacek Kurski ma u Kaczyńskiego wolną rękę. I choć
to nie on jest autorem słynnej reklamówki z lodówką, z której –
wskutek wprowadzenia podatkowych pomysłów PO – znika jedzenie, to
właśnie w jego osobie Platforma upatruje głównego winowajcy swojej
porażki. A on tę „winę” przyjmuje z podniesioną głową,
bo udało mu się spełnić marzenie – utrzeć nosa liberałom. Żartuje,
że PO przegrała walkę, ponieważ Donald Tusk dwa dni przed wyborami
zaatakował „jego skromną osobę”.
|